Vrijwilligers VPTZ bieden steun tot aan het eind
Op 18 november jongstleden vierde VPTZ West-Brabant & Tholen haar 25-jarig jubileum in het Franciscus Ziekenhuis te Roosendaal.
BNdeStem wilde dit niet ongemerkt voorbij laten gaan.
Foto: Robert van den Berge/het fotoburo
ROOSENDAAL - Als de dood nabij is, is warme aandacht stille troost. Een hand, een glimlach, een verhaaltje, of gewoon de aanwezigheid van iemand naast het bed. De vrijwilligers die stervenden bijstaan in hun laatste levensfase, weten dat als geen ander. De afkorting klinkt zakelijk. VPTZ: Vrijwilligers palliatieve terminale zorg.
Maar er gaat een hartverwarmende energie van uit, energie die ten goede komt aan de cliënten, wier levenseind nabij is.
"Luisteren. Er zijn. Soms een kop koffie zetten, of een kom soep aanreiken. Of een praatje maken." Ellen van der Weijde is sinds ruim een maand regiocoördinator van VPTZ West-Brabant & Tholen. Deze Zeeuwse, die voorheen bij Slachtofferhulp Nederland werkte, kan volstaan met enkele treffende woorden als ze de werkzaamheden van een van de 43 vrijwilligers omschrijft.
Het is mooi en dankbaar werk in de omgeving naar de hartenwens van de stervende: thuis. Van alle patiënten geeft 77 procent aan thuis te willen doodgaan.
Voorzitter van de regionale VPTZ-afdeling is Joke Jonker uit Halsteren. Zij zegt: "Het is de ultieme wens van bijna elke stervende. Thuis, in de vertrouwde omgeving blijven, zo lang als het kan. Wij willen dat mede mogelijk maken. Door de patiënt te ondersteunen en de familieleden die mantelzorg verlenen, te ontlasten. Want natuurlijk zijn het de familieleden die het mogelijk maken dat hun geliefde thuis blijft tijdens het terminale ziekbed.
Maar soms kunnen die naasten het niet alleen, zeker niet als het een oudere patiënt betreft die niet veel familie meer heeft. Kleinere gezinnen en het feit dat kinderen vaak ver weg wonen, maakt de opvang steeds moeilijker. Dan móet die zorgende naaste eens ontlast worden. En dat kan dankzij de VPTZ."
Van de 43 vrijwilligers - en er zijn er nog zes in opleiding - is het merendeel vrouw. In 2010 zijn 117 cliënten geholpen. Per jaar wisselt het aantal, maar gelet op de vergrijzing zal dat aantal groeien. Daarom is een toestroom van extra vrijwilligers nodig, mensen die het hart op de juiste plaats hebben, liefst zelf hebben ervaren dat ze om kunnen gaan met een verlies, die flexibel zijn en die zich willen laten scholen tot terminaal begeleider.
Na de opleiding kan de vrijwilliger bij een cliënt aan de slag, geprobeerd wordt een goede koppeling van karakters te creëren. Joke Jonker: "Iedereen is altijd erg gemotiveerd. Ik wens iedere ondernemer zulk gemotiveerd personeel toe."
Onderdeel van de VPTZ-dienstverlening is ook de 24-uurs bereikbaarheid. Bestuurslid Marijke de Kraker uit Roosendaal: "Mensen mogen bellen als ze denken dat ze hulp nodig hebben. Een verwijzing door een gespecialiseerd verpleegkundige, de huisarts of de thuiszorg is niet nodig. Onze coördinatoren hebben onderling de acute diensten verdeeld, we zijn in principe de hele week, 24 uur per etmaal bereikbaar, en in het uiterste geval wordt binnen vier uur teruggebeld."
Voor wie niet thuis kan blijven wonen, bestaat de mogelijkheid van opname in een hospice. Met de komst van dergelijke huizen in Roosendaal en Etten-Leur verdubbelt de capaciteit op dit gebied de komende jaren. De vrijwilligers die in de hospices aan de slag gaan, worden ook bij VPTZ opgeleid.
VPTZ maakt natuurlijk ook kosten. Joke Jonker: "We hebben geld gekregen door de Roparun-participatie van Bergen op Zoom. We hebben landelijke ondersteuning, ook voor bijscholingen. Maar we houden rekening met een afname van de subsidie-inkomsten. We zijn daarom voortdurend op zoek naar nieuwe sponsors."
BN De Stem | Auteur: Paulus Smits | vrijdag 25 november 2011
'Mooi dat mensen je zo vertrouwen'
Miek van den Bergh uit Roosendaal is nu zes jaar vrijwilligster bij de VPTZ. Ze zegt: "Je kunt altijd iets betekenen.
Soms spreken cliënten dat ook uit, maar dat hoeft niet, je merkt het toch wel. We bieden ruimte aan de al zwaar belaste mantelzorg. Het werk is niet altijd hoogdravend, helemaal niet. Het belangrijkste is dat je er bént."
- Is het niet zwaar dat je weet dat het contact van korte duur is?
"Je hecht soms aan de cliënt, maar als ze sterven ben ik daar niet intens verdrietig om. Natuurlijk doet het je wat, je voelt je betrokken. Wat ik mooi vind is dat mensen je toelaten in hun huis, in hun intiemste momenten. En dat ze je zo vertrouwen."
Lenny Verresen uit Hoogerheide is als vrijwilligster coördinator van Halderberge en Roosendaal. Zij bepaalt na aanmelding van een patiënt wie erheen gaat. "Ik zoek een vrijwilliger die het best past bij de persoonlijke situatie. Soms, als het druk is, is het lastig de goede koppeling te maken."
Jolanda Lange uit Etten-Leur doet het werk zes jaar. Ze kwam op het idee na een advertentie te hebben gelezen. "Ik kom uit de zorg, dit ligt in het verlengde. Ik ben nu bij mijn dertigste cliënt. Het is iedere keer weer anders, het zijn unieke verhalen. Heel bijzonder is wel dat ik ook een keer een jaar bij iemand zorg heb verleend. En ze bleef leven. Nu woont ze in een verpleeghuis. Ik heb haar laatst nog eens opgezocht." Miek van den Bergh uit Roosendaal is nu zes jaar vrijwilligster bij de VPTZ. Ze zegt: "Je kunt altijd iets betekenen.
BN De Stem | Auteur: Paulus Smits | vrijdag 25 november 2011
De warme mantel van Sint Maarten
Palliatieve zorg is de zorg die wordt verleend aan mensen die ongeneeslijk ziek zijn.
Terminale zorg is de aandacht die wordt gegeven aan een patiënt in de laatste weken voor de dood. Gemiddeld duurt een palliatieve fase zes maanden en de terminale fase drie maanden. De zorg is gericht op palliatie, wat verzachting of verlichting betekent. Het woord 'palliatief' komt van pallium, Latijn voor mantel. De zorg moet voelen als een warme mantel, zoals de zorg van Sint Maarten, die zijn mantel schonk aan een naakte bedelaar.
BN De Stem | Auteur: Paulus Smits | vrijdag 25 november 2011